8 sierpnia 2026 roku przy Zupie na Pietrynie w Łodzi otwarto „Jadalny Przystanek” – społeczny ogród warzywno-ziołowy, który ma być nie tylko miejscem uprawy roślin, ale przede wszystkim przestrzenią spotkania, wspólnej pracy i budowania sprawczości osób doświadczających kryzysu bezdomności oraz wykluczenia społecznego.
To kolejna inicjatywa pokazująca, że pomaganie nie musi oznaczać wyłącznie przekazywania gotowego wsparcia. Może również tworzyć przestrzeń, w której każdy ma możliwość zaangażowania się, wzięcia odpowiedzialności za wspólne miejsce i zobaczenia efektów własnej pracy.
Od pomocy do współtworzenia
Zupa na Pietrynie od lat działa w centrum Łodzi. W każdą niedzielę ze wsparcia korzysta od 150 do 300 osób. Są wspólne posiłki, rozmowy, obecność i budowanie relacji.
Jadalny Przystanek rozszerza tę działalność o zupełnie nowy wymiar.
Osoby korzystające ze wsparcia Zupy będą mogły włączać się w pielęgnację ogrodu – podlewać rośliny, opiekować się grządkami, uczestniczyć w zbiorach i wspólnie dbać o przestrzeń. Wyhodowane zioła i warzywa mają później trafiać do posiłków przygotowywanych podczas niedzielnych spotkań Zupy na Pietrynie.
W ten sposób osoba, która jednego dnia korzysta ze wsparcia, może jednocześnie stać się kimś, kto współtworzy miejsce i daje coś innym.
I właśnie ta zmiana perspektywy jest jednym z najważniejszych elementów projektu.
Ogród, który zaczął integrować jeszcze przed otwarciem
Pierwsze efekty Jadalnego Przystanku można było zobaczyć jeszcze zanim ogród został oficjalnie otwarty.
W przygotowanie terenu, montaż skrzyń, sadzenie i pielęgnację roślin zaczęli włączać się kolejni wolontariusze Zupy na Pietrynie. Wspólna praca wokół ogrodu już na etapie jego powstawania stała się okazją do spotkania i działania razem.
Jadalny Przystanek zaczął więc realizować swoją społeczną funkcję, zanim pojawiły się w nim pierwsze zbiory.
Dziesięć skrzyń i przestrzeń dostępna dla różnych osób
Ogród składa się z dziesięciu podwyższonych, ocynkowanych skrzyń uprawowych. Sześć z nich to konstrukcje stałe o wymiarach 100 × 100 × 80 cm, natomiast cztery są mobilne i mogą być przestawiane w zależności od aktualnych potrzeb.
Podwyższenie grządek ma znaczenie nie tylko praktyczne. Ułatwia pracę przy roślinach również osobom starszym i osobom, dla których tradycyjne grządki znajdujące się bezpośrednio przy ziemi byłyby trudniej dostępne.
Mobilność części konstrukcji pozwoli natomiast wykorzystywać fragment ogrodu również poza typowym sezonem ogrodniczym.
Deszczówka, kompost i naturalne nawożenie
Jadalny Przystanek został pomyślany również jako przestrzeń, w której ważne są rozwiązania przyjazne środowisku.
Rośliny mają być podlewane przede wszystkim zebraną deszczówką. W ogrodzie znajduje się kompostownik pozwalający ponownie wykorzystać odpady organiczne, a wolontariusze planują również samodzielne przygotowywanie biohumusu przeznaczonego do naturalnego nawożenia upraw.
Dzięki temu ogród może być nie tylko miejscem społecznym, ale również praktyczną przestrzenią uczenia się odpowiedzialnego korzystania z zasobów.
Najważniejsze nie są jednak warzywa
Choć efektem pracy w Jadalnym Przystanku będą zioła i warzywa, największa wartość tego miejsca może być znacznie trudniejsza do zmierzenia.
Idea projektu wykorzystuje elementy hortiterapii. Regularna opieka nad roślinami, obserwowanie ich wzrostu, odpowiedzialność za konkretną grządkę czy udział w zbiorach mogą pomagać w budowaniu poczucia sprawczości, odpowiedzialności i celu.
Organizatorzy chcą zachęcać gości Zupy na Pietrynie do obejmowania dyżurów przy grządkach i regularnego uczestniczenia w życiu ogrodu.
Nie chodzi więc jedynie o stworzenie miejsca, z którego ktoś może skorzystać.
Chodzi o stworzenie miejsca, które można współtworzyć.
Pomysł, który udało się zamienić w działanie
Pomysł stworzenia Jadalnego Przystanku wyszedł od Wolontariuszy Zupy na Pietrynie. To oni przygotowali wniosek, a także obronili swój pomysł przed komisją konkursową.
Na realizację inicjatywy udało się pozyskać 7000 zł w ramach Miejskiego Programu Mikrograntów 2026, współfinansowanego z budżetu Miasta Łodzi przy wsparciu Centrum OPUS. Patronem projektu zostało Stowarzyszenie Szczypta Dobra.
Jadalny Przystanek ma zostać na dłużej
Otwarcie ogrodu nie jest zakończeniem projektu – właściwie dopiero rozpoczyna jego najważniejszy etap.
Jadalny Przystanek ma na stałe wpisać się w działalność Zupy na Pietrynie i rozwijać się w kolejnych latach. Planowane są również otwarte spotkania integracyjne przy ogrodzie, które mają tworzyć okazję do spotkania mieszkańców Łodzi, wolontariuszy oraz osób doświadczających kryzysu bezdomności.
Bo społeczny ogród może być czymś znacznie więcej niż miejscem, w którym rosną rośliny.
Może być miejscem, w którym rosną relacje, odpowiedzialność i poczucie, że jest się potrzebnym.
A w pomaganiu osobom doświadczającym ubóstwa i kryzysu bezdomności właśnie takie doświadczenie – możliwość działania, współdecydowania i bycia częścią wspólnoty – może mieć szczególne znaczenie.
